मराठी भाषा गौरव दिन : आपल्या अस्मितेचा आणि अभिमानाचा दिवस

आज राज्यभरात मराठी भाषा गौरव दिन मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला. शाळा, महाविद्यालये, विद्यापीठे, शासकीय कार्यालये तसेच विविध सांस्कृतिक संस्थांमध्ये विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. काव्यवाचन, निबंध व वक्तृत्व स्पर्धा, कथाकथन, मराठी ग्रंथांचे प्रदर्शन, साहित्यिकांच्या जीवनावर आधारित परिसंवाद अशा विविध उपक्रमांद्वारे विद्यार्थ्यांमध्ये मराठीबद्दल जागृती निर्माण करण्यात आली.

या दिनाचे विशेष महत्त्व म्हणजे तो महान कवी आणि साहित्यिक कुसुमाग्रज यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा केला जातो. कुसुमाग्रज यांनी कविता, नाटक, कथा, कादंबरी या विविध साहित्यप्रकारांतून समाजप्रबोधन केले. त्यांच्या ‘विशाखा’, ‘नटसम्राट’ यांसारख्या साहित्यकृतींनी मराठी साहित्यात अजरामर स्थान मिळवले. त्यांच्या साहित्यामुळे मराठी भाषेला राष्ट्रीय पातळीवर गौरव प्राप्त झाला.

मराठी भाषेचा ऐतिहासिक वारसा

मराठी भाषा ही इंडो-आर्यन भाषाकुळातील एक समृद्ध आणि प्राचीन भाषा आहे. साधारणपणे 2000 वर्षांहून अधिक इतिहास असलेल्या या भाषेला संत परंपरेची मोठी देणगी आहे. संत ज्ञानेश्वरांनी ‘ज्ञानेश्वरी’ या ग्रंथाद्वारे भगवद्गीतेचे मराठी भाषांतर करून सामान्य जनतेपर्यंत आध्यात्मिक विचार पोहोचवले. संत तुकाराम, नामदेव, एकनाथ यांनी अभंगांच्या माध्यमातून भक्ती आणि नैतिकतेचा संदेश दिला.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात प्रशासन आणि पत्रव्यवहारात मराठी भाषेचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत होता. त्यामुळे मराठी भाषा राज्यकारभाराची भाषा म्हणूनही ओळखली जाते. पेशवाईच्या काळातही मराठी भाषेचा प्रभाव टिकून राहिला.

साहित्य, कला आणि चित्रपटसृष्टीतील योगदान

मराठी नाट्यसृष्टीला दीर्घ परंपरा लाभली आहे. सामाजिक, ऐतिहासिक आणि प्रबोधनात्मक नाटकांमुळे समाजमन घडवण्यात मराठी रंगभूमीने मोठी भूमिका बजावली. मराठी चित्रपटसृष्टीही देशातील अग्रगण्य चित्रपटसृष्टींपैकी एक आहे. आजच्या डिजिटल युगात वेब सिरीज, सोशल मीडिया, ब्लॉग्स आणि संकेतस्थळांवर मराठीचा वाढता वापर दिसून येतो.

डिजिटल युगातील मराठी

इंटरनेट आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात मराठी भाषेचे अस्तित्व अधिक मजबूत करण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. शासनाकडून मराठी भाषा संवर्धनासाठी विविध उपक्रम राबवले जात आहेत. मराठी भाषेत ई-ग्रंथालये, मोबाईल अ‍ॅप्स, ऑनलाइन शिक्षण प्लॅटफॉर्म उपलब्ध होत आहेत. तरुण पिढीने सोशल मीडियावर मराठीचा अभिमानाने वापर करावा, असे आवाहन विविध मान्यवरांनी केले.

शासनाचा संदेश

या निमित्ताने राज्य शासनाने मराठी भाषेच्या वापराला प्रोत्साहन देणाऱ्या धोरणांची अंमलबजावणी करण्याचा निर्धार व्यक्त केला. शासकीय कामकाजात मराठीचा अधिकाधिक वापर व्हावा यासाठी विशेष मोहीम राबवण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात आले.

मराठी भाषा गौरव दिन हा केवळ एक औपचारिक उत्सव नसून आपल्या मातृभाषेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि तिच्या जतन-संवर्धनाचा संकल्प करण्याचा दिवस आहे. जागतिकीकरणाच्या युगात इतर भाषांचे ज्ञान आवश्यक असले तरी मातृभाषेचा अभिमान जपणे तेवढेच महत्त्वाचे आहे.

“मराठी भाषा ही आपली ओळख आहे, संस्कृती आहे आणि अस्मिता आहे” — या भावनेने प्रत्येकाने मराठीचा सन्मान राखण्याचा निर्धार करूया.